Project ‘Richtlijn Effectieve Interventies LVB’

Jeugdigen met een licht verstandelijke beperking (LVB) hebben vaker emotionele en gedragsproblemen dan leeftijdsgenoten zonder een LVB. Ook blijkt dat deze problemen niet zomaar verdwijnen. Het is dus belangrijk om deze problemen zo snel en zo adequaat mogelijk te behandelen. Maar dat blijkt niet eenvoudig. Er is een gebrek aan interventies die speciaal voor hen ontwikkeld zijn en waarvan de effectiviteit bekend is. Voor jeugdigen zonder LVB zijn beduidend meer interventies ontwikkeld, maar deze zijn niet zondermeer te gebruiken voor jeugdigen met een LVB.

Het geringe aanbod van geschikte interventies voor jeugdigen met een LVB staat tegenover de grote vraag daarnaar in de praktijk. Daarom hebben zorginstellingen in de afgelopen jaren veel tijd en energie gestoken in het ontwikkelen en aanpassen van interventies aan de specifieke kenmerken en problematiek van jeugdigen met een LVB.  Door praktijkwerkers, maar ook door onderzoekers en ontwikkelaars, is gezocht naar specifieke aanpassingen in de interventies zelf en in de randvoorwaarden. Hierdoor ontstaat er in toenemende mate kennis en ervaring in het werken met deze doelgroep.

Vanuit het Landelijk Kenniscentrum LVB hebben we het initiatief genomen om deze kennis en ervaring bijeen te brengen en te toetsen aan wetenschappelijke inzichten. We hebben hiervoor het project ‘Richtlijn Effectieve Interventies LVB’ in het leven geroepen in samenwerking met een breed samengestelde projectgroep van praktijkwerkers en onderzoekers. De volgende organisaties waren bij dit project betrokken: Accare, Ambiq (voorheen De Eik en Dreei), De Lichtenvoorde, Driever’s Dale (thans Reik), GGz Eindhoven en De Kempen, Ipse De Bruggen, Koraal Groep (De Hondsberg, De La Salle, Gastenhof), Kwadrant ’s Heeren Loo (regio Emaus), Lijn5 (OPL, Noord-Holland, Woldyne), Lunet zorg, Middelveld, Orthopedagogisch Centrum Brabant (thans Idris), Pameijer LVG, Pluryn, Juvent (voorheen Stichting AZZ), Tjallingahiem (thans Reik), Hogeschool Leiden (Lectoraat Gehandicaptenzorg en Jeugdzorg), Universiteit Utrecht (Ontwikkelingspsychologie), Adviesbureau Van Montfoort, Fontys Hogeschool Pedagogiek en de Universiteit van Amsterdam (Orthopedagogiek).

Marjolein de Wit heeft, onder supervisie van Xavier Moonen, het leeuwendeel van dit onderzoek uitgevoerd, wat bestond uit (1) een uitvoerige literatuurstudie naar de kenmerken van een LVB en de aanpassingen die nodig zijn om een gedragsveranderende interventie bij jeugdigen met een LVB toe te passen; (2) interviews met deskundigen op het gebied van de behandeling van jeugdigen met een LVB over welke aanpassingen er nu precies nodig zijn en op welk gebied; wat de werkzame factoren van interventies voor deze doelgroep zijn; (3) toetsing van de daaruit afgeleide aanbevelingen over hoe een interventie aan te passen aan de LVB aan de wetenschappelijke literatuur. Vervolgens is een voorlopige richtlijn opgesteld met daarin aanbevelingen voor het ontwikkelen of aanpassen van gedragsinterventies voor jeugdigen met een LVB. Deze voorlopige richtlijn is voorgelegd aan de leden van de projectgroep. Hun adviezen zijn wederom getoetst aan onderzoeksliteratuur, waarna de definitieve richtlijn is opgesteld.

In mei 2011 is dit project afgerond met als resultaat de publicatie Richtlijn Effectieve Interventies LVB: Aanbevelingen voor het ontwikkelen, aanpassen en uitvoeren van gedragsveranderende interventies voor jeugdigen met een licht verstandelijke beperking, kunt u hier bestellen.

In de Richtlijn wordt eerst een beschrijving gegeven van de belangrijkste kenmerken van jeugdigen met een LVB die vanwege ernstige emotionele problemen en/of gedragsproblemen behandeling nodig hebben. Dit geeft eveneens een indicatie van de factoren die een rol spelen in het ontstaan en voortbestaan van deze ernstige problemen en van de factoren waar rekening mee moet worden gehouden voor het goed uitvoeren van een interventie.

De aanbevelingen in de richtlijn hebben niet alleen betrekking op de interventie zelf, maar ook op de randvoorwaarden, zoals de omgeving waarin een interventie plaatsvindt. Met het opstellen van deze richtlijn is een eerste stap gezet naar meer effectieve interventies voor deze doelgroep. Het gaat er dus niet om de effectiviteit van interventies aan te tonen, maar om de kans op een positief effect als gevolg van een toegepaste interventie te vergroten.

LKC LVB | Catharijnesingel 47 | 3511 GC Utrechts | 030-7400400 | info@kenniscentrumlvb.nl