Dossier LVB & Suïcidepreventie

Er zijn aanwijzingen dat een LVB kwetsbaarder maakt voor suïcidaliteit omdat de in algemene zin geldende risicofactoren voor suïcidaliteit vaker voorkomen bij deze groep
suïcidaliteit

Over suïcide(preventie) bij mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) is nog weinig bekend. Zo wordt er bijvoorbeeld niet onderzocht of geregistreerd hoeveel mensen die suïcide plegen ook een LVB hebben.
Er zijn wel aanwijzingen dat een LVB hiervoor kwetsbaarder maakt, omdat de in algemene zin geldende risicofactoren voor suïcidaliteit vaker voorkomen bij deze groep. Daarom draagt het Landelijk Kenniscentrum LVB bij aan meer aandacht voor en kennis over suïcidaliteit en een LVB.

Inzichten en aanbevelingen uit de praktijk

Om meer inzicht te krijgen in suïcidaliteit in de specialistische LVB-zorg, spraken wij met met zeven professionals in de gespecialiseerde LVB-(jeugd)zorg en de forensische LVB-zorg die zich binnen hun organisatie hebben verdiept in suïcide en suïcidepreventie. Zo verzamelden we inzichten en kennis die zijn toegevoegd aan het kennisdossier Suïcidepreventie bij jongeren van het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie.

Een uitgebreidere weergave van de bevindingen uit deze interviews en uit de wetenschappelijke literatuur staat in het voorjaarsnummer (2022) van LVB Onderzoek & Praktijk.

Direct naar

Waar vind je als professional informatie en ondersteuning?

Wat in het algemeen van belang is bij suïcidepreventie geldt ook voor mensen met een LVB, wel zijn er een aantal bijzonderheden om rekening mee te houden. 

Kennisdossier Suïcidepreventie bij jongeren

In het kennisdossier Suïcidepreventie bij jongeren van het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie is naast veel algemene informatie een hoofdstuk toegevoegd over suïcidepreventie en LVB.

Hoofdstuk 2: Aandachtspunten voor suïcidepreventie in de jeugd-ggz 2021, onder het kopje Specifieke groepen: autisme, LHTBI, LVB en anderen, + Licht verstandelijke beperking en suïcide.

Een van de belangrijkste dingen bij suïcidepreventie is goed doorvragen.

Studiemiddag Suïcidepreventie bij jongeren

Ook tijdens deze studiemiddag, die wij samen met het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie op 18 november 2021 organiseerden, werd specifiek aandacht besteed aan jongeren met een LVB. Duidelijk werd dat in de basis veel van wat voor jongeren zonder een LVB geldt, ook van belang is voor suïcidale jongeren met een LVB, maar dat er toch ook wel een aantal bijzonderheden gelden.

Een van de belangrijkste dingen bij suïcidepreventie is goed doorvragen. Bij jongeren met een LVB is goed checken of de cliënt de vraag begrijpt van belang, dus goed doorvragen, maar ook nagaan of het duidelijk is wat je vraagt.”

En dat het in de ondersteuning ook belangrijk is om aandacht te hebben voor het feit dat er sprake is van een LVB die niet over gaat en die het leven niet eenvoudiger maakt.

“Een perspectief, het leren leven met een verstandelijke beperking. Je kan geen automonteur worden of een bediende op een terras, maar wat kan je dan wel? Hoe leer je omgaan met de pijn die het jou oplevert dat je niet bent zoals je broer?”

De powerpoints van de presentaties en het uitgebreide verslag van deze middag met veel links naar meer informatie zijn hieronder te bekijken.

Grensoverschrijdend gedrag

Petra Snip, psycholoog in opleiding tot GZ-psycholoog, Levvel5 en Levvel presenteerde een casus over een meisje met een LVB en chronische suïcidaliteit.

Van ernstige vrijheidsbeperking naar een hoog risicobeleid in de zorg voor een cliënte met een licht verstandelijke beperking en chronische suïcidaliteit 

Deze bijdrage gaat over Anne van 19 jaar oud, functionerend op LVB-niveau, die sinds 2,5 jaar op een driemilieusbehandelvoorziening van een orthopedagogisch behandelcentrum verblijft. Kort na opname blijkt Anne chronisch suïcidaal, hetgeen zich uit in ideaties, zeer ernstige en frequente automutilatie en suïcidepogingen. Vanuit de wens om Anne in leven te houden wordt het eerste half jaar ingezet op onvrijwillige zorg met een periode 1-op-1 begeleiding. Als de problematiek niet verbetert, wordt de keuze gemaakt om een hoog risicobeleid te voeren, die haar behoefte aan autonomie ondersteunt. Vanaf dat moment wordt er geen, zelfs niet in de meest diepste dalen onvrijwillige zorg meer toegepast. Petra licht dit traject toe en zet uiteen wat dat heeft opgeleverd voor Anne en het behandelteam. Kan en mag je dat wel doen bij een cliënte functionerend op LVB-niveau en hoe doe je dat dan?

Dit is een concreet voorbeeld van een aanpak waar veel tips uit te halen zijn voor professionals.

Landelijke Agenda Suïcidepreventie van 113

Aandacht voor suïcidepreventie is dus zeker bij mensen met een LVB van groot belang. Om die reden heeft het Landelijk Kenniscentrum LVB de Landelijke Agenda Suïcidepreventie ondertekend. Daarmee ondersteunen we onderstaande zeven doelstellingen en maken we ons hard voor het inbrengen van het LVB-perspectief.

  • Durven en leren praten over suïcide
  • Professionals opleiden, bijscholen en toerusten
  • Suïcidepreventie in de wijk verstevigen, op scholen en in de sociaaleconomische sector
  • Bereik van specifieke doelgroepen vergroten
  • Veiligheid en effectiviteit van zorg verbeteren vanuit samenwerking tussen professionals, naasten en ervaringsdeskundigen
  • Barrières opwerpen voor dodelijke middelen
  • Opzet van een landelijk lerend systeem
    Factsheet

    In 2022 werken we samen met 113 suïcidepreventie en Trajectum / Teunis van den Hazel aan een factsheet gericht op suïcidepreventie voor mensen met een LVB die onderdeel wordt van de reeks factsheets op de website van 113.

    Jeugdzorgbrede werkwijze suïcidepreventie

    Anita Jansen
    Projectleider

    Zelfbeschadiging en suïcidaliteit bij jongeren

    Jeroen Steenmeijer
    Kinder- en jeugdpsychiater

    Samen minder suïcide

    Saskia Mérelle
    Epidemioloog en senior onderzoeker

    Casus Anne

    Petra Snip

    psycholoog in opleiding tot GZ- psycholoog