Psychiatrie

 

 

Mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) hebben drie tot vier keer meer kans op het ontwikkelen van psychische problematiek. Wat hierin meespeelt is dat mensen met een LVB risico lopen om langdurig overvraagd te worden, wat kan leiden tot faalervaringen, frustraties en een negatief zelfbeeld. Deze negatieve gevoelens kunnen zichtbaar worden in emotionele- en gedragsproblemen.

Ondanks dat psychische problemen vaak voorkomen onder mensen met een LVB, blijkt de hulpverlening soms complex. De psychische problematiek of de aanwezigheid van de LVB wordt nog niet altijd herkend. Het niet herkennen van de problematiek kan de ernst op den duur verergeren. Of wanneer er een behandeling geboden wordt, heeft deze mogelijk weinig tot geen effect. Ook kan het functioneren op LVB-niveau een contra-indicatie zijn voor behandeling van psychische problematiek, waardoor men soms tussen wal en schip beland.

Door al het onderzoek in der loop van tijd weten we inmiddels steeds meer over psychische problemen bij mensen met een LVB. Geschat wordt dat 30 – 50% van de mensen met een LVB psychische problemen heeft. Een bekende bron die vaak wordt aangehaald als het gaat om de prevalentie is Došen (2014) [1].

Naast het onderzoek van Dosen, wordt psychische problematiek bij mensen met een LVB vaker onderzocht. Jannelien Wieland heeft in haar promotieonderzoek de verschillen in de verdeling van psychische stoornissen onderzocht onder patiënten van Rivierduinen[2]. De groep participanten bestond uit normaal begaafden (N = 1026), zwakbegaafde mensen (N = 235) en mensen met een LVB (N = 152). Uit haar onderzoek blijkt dat de post traumatische stressstoornis (PTSS) het vaakst voorkomt onder mensen die zwakbegaafd zijn of een LVB hebben. Het hele onderzoek van Jannelien naar mensen met een LVB binnen de psychiatrie is terug te vinden in haar proefschrift.

Verslaving

Verslavingsproblematiek wordt vaak naast psychische problematiek genoemd. Ook bij mensen met een LVB komt deze problematiek voor. Doordat er bij mensen met een LVB vaak een opeenstapeling voorkomt van allerlei (probleem)factoren vormen zij een risicogroep voor het ontwikkelen van verslavingsproblematiek.

Het gebruik van verschillende middelen en verslaving bij mensen met een LVB (IQ 50 – 85) is onderzocht door Neomi van Duijvenbode en Joanneke VanDerNagel door middel van een systematic review[3].  De resultaten van hun onderzoek hebben zij onder andere samengevat in het ‘Praktijkboek Triple problematiek ‘ zoals in onderstaande tabel[4].

  Jongeren Volwassenen
Middelengebruik    
Tabak 0,0 – 49,8% 6,0 – 98,4%
Alcohol 15,6 – 75,4% 2,5 – 97,3%
Cannabis 2,4 – 13,0% ca. 50%
Stimulantia (geneesmiddelen) ca. 19,2%
Verslaving 0,1 – 2,7% 0,5 – 46,0%

 

 

[1] Došen, A. (2014). Psychische stoornissen, pro­bleemgedrag en verstandelijke beperking. As­sen: Koninklijke Van Gorcum.

[2] Wieland, J., Haan, S. K. D., & Zitman, F. G. (2014). Psychiatric disorders in outpatients with borderline intellectual functioning: comparison with both outpatients from regular mental health care and outpatients with mild intellectual disabilities. The Canadian Journal of Psychiatry59(4), 213-219.

[3] Van Duijvenbode N, VanDerNagel JEL. A systematic review of substance use (disorder) in individuals with mild to borderline intellectual disability. Eur Add Res 2019

[4]Duijvenbode, N. V., van der Nagel, J. E. L., & Didden, H. C. M. (2020). Praktijkboek triple problematiek: Psychische klachten, verslaving en licht verstandelijke beperking. Amsterdam: Uitgeverij SWP.

LKC LVB | Churchilllaan 11 | 3527 GV Utrecht | 030-7400400 | info@kenniscentrumlvb.nl