Overzicht van informatiebronnen

Uit onderzoek blijkt dat bij kinderen en volwassenen met een LVB alle psychische stoornissen vaker voorkomen dan bij de algemene populatie.

Onderzoek binnen de GGZ laat zien dat er daar meer patiënten zijn die op het niveau van een LVB functioneren dan verwacht op basis van het aantal mensen met een LVB in de algemene bevolking.

Deze dubbele problematiek komt dus in beide zorgsectoren relatief vaak voor. En toch is het vaak een uitdaging om deze cliënten of patiënten zo goed mogelijk te ondersteunen.

Om te beginnen op het gebied van het herkennen van een LVB in de GGZ (en daar vervolgens op aansluiten in communicatie, bejegening, diagnostiek en behandeling) en op de herkenning van psychische problematiek in de LVB-zorg.

Om het herkennen van een LVB in de GGZ en van psychische problematiek in de LVB-zorg te bevorderen, en om de handelingsverlegenheid ter verminderen op het gebied van diagnostiek, begeleiding en behandeling, is dit overzicht gemaakt van (in onze optiek) belangrijke informatiebronnen die hiervoor gebruikt kunnen worden.

We pretenderen niet compleet te zijn, dat is ook niet ons streven. We willen vooral die bronnen vermelden die juiste en relevante informatie verstrekken over een specifiek onderwerp.

De opgenomen informatie bestaat vooral uit links naar websites en naar publicaties die te downloaden of te bestellen zijn, maar we verwijzen ook naar e-learnings.

We richten ons in dit overzicht met name op volwassenen met een LVB en psychische problematiek. Voor informatie over jeugdigen, verwijzen we naar Academische Werkplaats Kajak.

 


Licht verstandelijke beperking (LVB)

Bronnen met informatie over wat een LVB is, wat daarvan de belangrijkste kenmerken zijn, hoe een LVB herkend kan worden en hoe iemand daar vervolgens op kan aansluiten in de communicatie en bejegening.

Om te komen tot dit overzicht hebben we eerst een lijst samengesteld van mogelijke bronnen die we hebben gevonden op het internet en die aangedragen zijn door leden van de Kennisgroep LVB en GGZ van het Landelijk Kenniscentrum LVB en door (andere) deelnemers van het Landelijk Kenniscentrum LVB. Vervolgens is deze lijst via een internetconsultatie en vervolgens in een online bijeenkomst met deze en andere deskundigen doorgenomen en zijn de bronnen getoetst aan de hand van de criteria correctheid, relevantie en bruikbaarheid. Dit overzicht is niet af en de opgenomen bronnen zullen met enige regelmaat worden gecontroleerd op relevantie en updates, maar ook worden aangevuld met nieuwe bronnen.


Psychische problemen of stoornissen

Mensen met zwakbegaafdheid(ZB)/LVB hebben zo’n 30-40 % meer kans op psychische stoornissen dan normaal begaafde personen. Voor degenen die op LVB-ZB-niveau functioneren gelden grotendeels dezelfde diagnostische criteria van psychische stoornissen als voor normaal begaafde personen, zoals staan beschreven in de DSM-5. Maar soms, en zeker wanneer iemand op een lager niveau functioneert, zijn er mogelijk ook andere symptomen die kunnen wijzen op een bepaalde stoornis. Daar komen we in het volgende hoofdstuk (Psychische problemen bij mensen met een LVB) op terug.

 

Voor het herkennen van psychische problematiek bij mensen met een LVB is kennis over deze stoornissen, zoals beschreven in de DSM-5, belangrijk. In dit hoofdstuk verwijzen we daarom naar bronnen die informatie geven over de kenmerken, criteria en/of symptomen van verschillende psychische stoornissen zoals die voor mensen in het algemeen gelden.


Psychische problemen bij mensen met een LVB -algemeen Praktijkrichtlijn jeugdigen met een LVB en (ernstige) gedragsproblematiek

Over het algemeen geldt dat de kenmerken van psychische stoornissen ook gezien worden bij mensen met een LVB. Maar hoe lager het niveau van functioneren, hoe groter de kans op een atypische presentatie van een psychische stoornis. De bronnen in het eerste deel van dit hoofdstuk geven daar informatie over.

Er komt steeds meer focus op de zorg voor jeugdigen in de eigen omgeving. Dat betekent dat zorg in 24-uurszorglocaties wordt afgebouwd en pleegzorg en gezinshuizen een steeds grotere rol gaan spelen. Ook voor jeugdigen met een LVB en (ernstige) gedragsproblemen. Dit project ondersteunt bestaande projecten in de toeleiding naar gezinsgerichte ambulante zorg. In samenwerking met Koraal en Yeph willen we casuïstiek ‘omdenken’ en/of evalueren. De casuïstiek en gesprekken met zorgprofessionals, jongeren en hun opvoeders vormen de basis van het te ontwikkelen materiaal.


Specifieke stoornissen/probleemgebieden bij mensen met een lvb

Naast de meer algemene informatie over psychische problemen en over diagnostiek en behandeling, zijn er voor bepaalde specifieke stoornissen ook bronnen over die stoornis in combinatie met een LVB en op het gebied van diagnostiek en behandeling (en begeleiding).

Indien wij weten over informatie over een specifieke stoornis bij mensen met een LVB, geven we die hieronder weer. Dit doen we apart per stoornis. Indien er ook nog diagnostische instrumenten en/of behandelingen ontwikkeld zijn voor die stoornis voor mensen met een LVB, en bij ons bekend, geven we die ook weer. Dat geldt ook voor specifieke begeleidingsmethoden (en psycho-educatie-materiaal). Het betreft hier echter een gebied dat nog volop in ontwikkeling is en waar hopelijk snel nog meer over te melden is. Aanvullingen zijn welkom!

Alle specifieke stoornissen in combinatie met een LVB staan ook beschreven in deze publicaties:

Handboek Psychiatrie en lichte verstandelijke beperking (2016) – te bestellen

Diagnostic Manual–Intellectual Disability 2 (DM-ID-2): A Textbook of Diagnosis of Mental Disorders in Persons with Intellectual Disability (2017) – te bestellen. To download Chapter 1 for free, click here

 


LKC LVB | Churchilllaan 11 | 3527 GV Utrecht | 030-7400400 | info@kenniscentrumlvb.nl