Signalering

SLACHTOFFER?
Het is niet altijd eenvoudig vast te stellen of iemand slachtoffer is van een mensenhandelaar/loverboy. Mensenhandel en seksuele uitbuiting bevinden zich in een grijs gebied van seksueel grensoverschrijdend gedrag, relatieverslaving en ‘foute vriendjes’. Jongeren voelen zich niet altijd slachtoffer.

RISICOGROEP
Jongeren met een licht verstandelijke beperking (LVB) lopen minimaal vier keer meer kans op het meemaken van seksueel geweld dan andere jongeren. Zij maken ook meer ernstige vormen ervan mee. Soms is er sprake van verwaarlozing en een onbehandeld jeugdtrauma. Vanwege hun beperking leidt zo’n trauma bij deze jongeren sneller tot een PTSS. Veel van hen ontwikkelen vervolgens een negatief zelfbeeld, hechtingsproblemen, traumagerelateerde klachten en/of faalervaringen op school en in contact met leeftijdgenootjesZij hebben het gevoel nergens bij te horen. Voor mensenhandelaren vormen deze jongeren een gewild doelwit. Hun sociaal-emotioneel ontwikkelingsniveau ligt vaak lager dan het op basis van hun IQ-score of praktische vaardigheden wordt aangenomen. De praktijk leert dat jongeren met een LVB en onbehandelde jeugdtrauma’s een groot risico lopen om in de greep van een loverboy/mensenhandelaar te raken. Seksuele uitbuiting is een ernstige vorm van mensenhandel.
Het Centrum Seksueel Geweld maakte een factsheet over seksueel geweld en de mogelijke gevolgen daarvan.

STAPPENPLAN SIGNALEREN
Een praktisch hulpmiddel is het stappenplan voor signaleren. In dit plan wordt stap voor stap omschreven wat een hulpverlener kan doen bij vermoedens van loverboyproblematiek. Het bevat ook tips en aandachtspunten die helpen een mogelijk slachtoffer te signaleren en er een gesprek mee aan te gaan.

WEES VOORBEREID
Een jongere doet een onthulling over seksuele uitbuiting meestal niet tijdens een gepland gesprek maar eerder spontaan, op een zelfgekozen moment. Daarop voorbereid zijn en weten wat te doen bij zo’n onthulling is dus van belang. Goed luisteren, niet oordelen en veiligheid bieden, daar begint het mee!

HET GAAT OM MEISJES!
Hoewel het voorkomt dat vrouwen en meisjes anderen seksueel uitbuiten, zijn de daders over het algemeen mannen en jongens.
Meisjes vormen verreweg de grootste groep slachtoffers. Het stappenplan is dan ook specifiek gericht op meisjes Er is meer onderzoek nodig naar slachtofferschap onder jongens om ook specifieke stappen voor hen te kunnen formuleren.

Download het stappenplan voor professionals Hoe signaleer je slachtoffers?

RISICO TAXEREN
Onderdeel van het stappenplan is het Risicotaxatie-instrument Seksueel Grensoverschrijdend Gedrag (RIS-L).  Ris-L is nu nog alleen beschikbaar voor medewerkers van:

  • instellingen die aangesloten zijn bij Jeugdzorg Nederland in de beveiligde omgeving van Jeugdzorg Nederland
  • de werkgroep ‘Aanpak meisjesslachtoffers van loverboys/mensenhandel in de zorg voor jeugd’ op Kennisnet Jeugd.

Aan het (beveiligd) beschikbaar stellen van het RiS-l voor professionals uit andere branches wordt gewerkt.

Lees meer over de werkwijze van loverboys en het risicoprofiel van slachtoffers.

HET PROBLEEM IS COMPLEX

  • Structureel misbruik door anderen overkomt meisjes vaak in een bepaalde leeftijdsfase. (WELKE?) Niet zelden is er sprake van onbehandelde trauma’s uit de vroege jeugd. Mensenhandelaren/loverboys spelen handig in op de beperkte vermogens van hun potentiële slachtoffers. Zij voelen haarfijn aan dat een meisje een situatie niet goed kan inschatten en moeite heeft met ‘nee’ zeggen. Een meisje dat gepest is en zich afgewezen voelt krijgt van een loverboy opeens wél ‘liefde’ en aandacht. Meisjes met een trauma plus een LVB lopen dan ook extra risico om in de handen te vallen van een mensenhandelaar/loverboy.
  • Het komt regelmatig voor dat een meisje en haar ouders de situatie anders zien dan de professional. Meisjes voelen zich niet altijd het slachtoffer van een mensenhandelaar/loverboy. Ze zien deze jongen als hun (ex-) vriend, zijn zeer loyaal aan hem en ervaren rouw wanneer zij hem los moeten laten.
  • Slachtoffers kunnen er ook toe aangezet worden anderen seksueel uit te buiten. Jongeren die anderen ronselen in opdracht van een mensenhandelaar hebben soms zelf een verleden met seksueel misbruik.
  • Voorwaarde voor een succesvolle signalering en aanpak van mensenhandel/loverboyproblematiek is samenwerking van alle sectoren. Professionals bij de politie, in het medische circuit, de jeugd-GGZ, de jeugd-LVB en het onderwijs moeten deel uitmaken van een integrale aanpak!

MELD EEN VERMOEDEN!
Een vermoeden dat een meisje slachtoffer is van een loverboy/mensenhandelaar? Ga naar melden, samenwerken en registreren.

Meer informatie over preventie voor gemeenten en wijkteams:
Nederlands Jeugdinstituut.

LKC LVB | Catharijnesingel 47 | 3511 GC Utrechts | 030-7400400 | info@kenniscentrumlvb.nl