Opvang en Behandeling en Nazorg

Slachtoffers van loverboys/mensenhandel zijn vaak getraumatiseerd en hebben allereerst medische hulp en een veilige omgeving nodig. In de periode daarna kunnen zij stap-voor-stap begeleid worden bij het weer oppakken van hun gewone leven. Voorkomen dat meisjes opnieuw slachtoffer van een mensenhandelaar worden is het andere belangrijke doel van een behandeling.

GESPECIALISEERDE HULP
Niet elke organisatie kan slachtoffers van loverboys opvangen. De complexe problematiek vraagt om gespecialiseerde hulp. Er zijn daarom verschillende voorwaarden verbonden aan het bieden van hulp aan deze meisjes. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd controleert of instellingen bevoegd zijn om die hulp te bieden.
Het programma Asja van Fier is een sterk gestructureerd 7 x 24 uursprogramma voor meisjes van 12 tot 23 jaar die via loverboys in de prostitutie terecht zijn gekomen of het risico lopen daarin te belanden. Asja is opgenomen in de Databank Effectieve Jeugdinterventies met de beoordeling ‘goed onderbouwd’. Aan beschrijvingen van andere behandelingen, zoals Fides van de Rading en Roffa van Horizon, wordt gewerkt.

KERNELEMENTEN EFFECTIEVE OPVANG EN BEHANDELING
Er wordt nog veel onderzoek gedaan naar de effectiviteit van behandelmethoden. Een belangrijke leidraad op dit moment is het advies van de Commissie Azough. De commissie heeft een aantal kernelementen geformuleerd voor de opvang en behandeling van slachtoffers van mensenhandel/loverboys. Ze zijn gebaseerd op ervaringen uit de praktijk en staan in het ‘Kwaliteitskader voor jeugdhulporganisaties die gespecialiseerde opvang en hulp bieden aan meisjesslachtoffers van loverboys/mensenhandel’.

Download Kwaliteitskader jeugdhulporganisaties

Een van de aanbevelingen van de stuurgroep onder leiding van Naima Azough  (2017) betreft het hanteren van kwaliteitskaders met betrekking tot seksuele ontwikkeling en seksueel grensoverschrijdend gedrag.
De stuurgroep adviseert betrokken organisaties gebruik te maken van:

  • de elementen uit het Basispakket preventie seksueel grensoverschrijdend gedrag en bevorderen gezonde seksuele ontwikkeling (VOBC)
  • het kwaliteitskader Voorkomen seksueel misbruik (commissie Rouvoet)
  • het kwaliteitskader Aanpak voorkomen loverboyslachtoffers (commissie Azough).

PRATEN OVER SEKS EN SEKSUELE ERVARINGEN
Praten met jongeren over seks en over nare seksuele ervaringen is belangrijk maar niet makkelijk. Ervaring met seksueel misbruik en onbehandelde trauma’s houden de problemen echter in stand. Heel belangrijk dus om aan jongeren te vragen of ze iets naars hebben meegemaakt, online en offline.

Lees hier de handreiking Hoe was jouw dag op internet?

Jeugdzorg Nederland heeft met de Vereniging Hogescholen (voorheen HBO-raad) afgesproken om voor de Jeugdzorgwerker een specifieke themacompetentie ‘Seksuele Ontwikkeling’ te maken. Het waarborgen van een gezonde seksuele ontwikkeling, het kunnen signaleren van een afwijkende seksuele ontwikkeling en hoe te handelen bij seksueel risicogedrag en misbruik staan centraal in deze themacompetentie. De competentie wordt onderdeel van het competentieprofiel Jeugdzorgwerker en in het uitstroomprofiel Jeugdzorgwerker dat het Hoger Sociaal Agogisch Onderwijs (HSAO) hanteert.

DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING BIJ SLACHTOFFERS MET EEN LVB
Jongeren met een licht verstandelijke beperking (LVB) lopen minimaal vier keer meer kans op het meemaken van seksueel geweld dan anderen. Ook maken zij meer ernstige en herhalende vormen van seksueel misbruik mee. Vanwege hun beperkte cognitieve en adaptieve vaardigheden hebben ze bovendien meer kans op een PTSS na een traumatische gebeurtenis. De praktijk leert dat jongeren met een LVB en onbehandelde traumatische jeugdervaringen zoals seksueel misbruik een aanzienlijke kans lopen om in de greep van een mensenhandelaar te komen. Meermaals of chronisch.
Wees in gesprekken met jongeren zo concreet mogelijk. Ga na of een jongere met een nare seksuele jeugdervaring last heeft van bijvoorbeeld herbelevingen of moeite met slapen.
Er bestaan verschillende methoden waarmee vastgesteld kan worden of PTSS aan de orde is bij jongeren met een LVB. Raadpleeg de Richtlijn Diagnostisch Onderzoek LVB. In deze richtlijn staan ook aanbevelingen voor diagnostische instrumenten die niet speciaal ontwikkeld zijn jongeren met een LVB maar wel behulpzaam kunnen zijn. Ook jongeren met een LVB kunnen bijvoorbeeld baat hebben bij een EMDR behandeling die afgestemd is op hun LVB.

Raadpleeg hiervoor de Richtlijn Effectieve Interventies LVB.

TRAUMABEHANDELING
Voor het behandelen van PTSS is een therapie nodig die de stressklachten vermindert en de kans op herhaald slachtofferschap verkleint.
Eye Movement Desensitization & Reprocessing (EMDR) en Cognitieve Gedragstherapie zijn momenteel de best onderzochte en meest effectieve behandelvormen.
Gerichte cognitief-gedragstherapeutische methoden zijn TF-CBT, WRITE Junior en de Horizonmethodiek. Een voorwaarde voor een geslaagde behandeling is een veilige en stabiele woonsituatie. Als die er niet is begint een behandelaar soms eerst met een fasegerichte therapie. Pas daarna komen de concrete traumaklachten aan de beurt.

Uitgebreide informatie over traumabehandelingen bij jongeren: Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie.

NAZORG
Bij afsluiting van de behandeling moet al nagedacht zijn over nazorg of een eventuele vervolgbehandeling. Behandeling en nazorg moeten zonder onderbreking in elkaar overgaan. In die overgang zijn zorgvuldige overdracht en begeleiding naar een nieuwe woonsituatie van groot belang.

Meer informatie over nazorg voor gemeenten en wijkteams: Nederlands Jeugdinstituut

LKC LVB | Catharijnesingel 47 | 3511 GC Utrecht | 030-7400400 | info@kenniscentrumlvb.nl