In mei 2011 stelde het Antonia Wilhelmina Fonds € 25.000 beschikbaar voor een werkplaats op het Kennisplein Gehandicaptensector met het thema: ’Overvraging onder de loep; balans tussen uitdaging en overvraging’. Professionals met ervaring op het gebied van overvraging van jeugdigen met een licht verstandelijke beperking (LVB) en hier een beproefde aanpak voor hadden ontwikkeld, konden hun idee indienen.

Jongeren met een LVB worden vaak op een te hoog niveau ingeschat en aangesproken, mede omdat aan hun uiterlijk niet te zien is dat ze een LVB hebben. Daarnaast is hun taalbegrip vaak minder goed ontwikkeld dan hun niveau van taalgebruik doet vermoeden. Ze zijn ‘streetwise’ (gebruiken de taal van de straat) en kunnen daardoor overkomen als iemand die ‘het wel begrijpt’, terwijl dat niet het geval blijkt te zijn. Ook dit draagt bij aan het risico op overvraging.
Bij de jongeren kan overvraging leiden tot faalervaringen en gevoelens van minderwaardigheid, wat probleemgedrag tot gevolg kan hebben. Het is dus belangrijk om overvraging te signaleren en tegen te gaan.

Uit alle inzendingen is het projectvoorstel van Edithe Rot van ’s Heeren Loo (Kwadrant Arkemeyde) geselecteerd om uitgevoerd te worden. Dit project bestond uit 3 fasen.
In fase 1 is een literatuurstudie naar de theoretische kennis over overvraging en uitdaging verricht; wat wordt verstaan onder overvraging en welke benaderingswijze en grondhouding van de professional zijn noodzakelijk voor een goede balans tussen overvraging en uitdaging in de begeleiding.
In de 2e fase zijn verschillende focusgroepen samengesteld. Deze bestonden uit een groep jongeren, een groep begeleiders en een groep gedragsdeskundigen. In deze groepen is onder andere met elkaar gediscussieerd over (1) wanneer professionals de jongeren met een LVB overvragen; wat doen of zeggen zij dan, en (2) en wat moeten professionals doen om te bereiken dat jongeren worden uitgedaagd zonder te worden overvraagd.
In de 3e fase is de verkregen informatie uit de literatuurstudie en focusgroepen samengevoegd en vertaald naar een praktisch en handzaam boekje.

Dit boekje bestaat uit een beschrijving van de gewenste grondhouding en bejegening van jongeren met een LVB, een checklist waarmee de professional na kan gaan of hij geneigd is tot overvragen en praktische handvatten voor het dagelijks handelen in de praktijk.

Deze methodiek zal de professional doen laten nadenken over zijn eigen grondhouding en bejegening ten opzichte van jongeren met LVB. Daarnaast kan hij dit concreet omzetten in daadwerkelijk handelen om overvraging te voorkomen. Dit alles draagt bij aan de verbetering van de begeleiding en behandeling van jongeren met LVB.

Het Landelijk Kenniscentrum LVB was betrokken bij de selectie van de ingediende projectvoorstellen en maakte deel uit van de klankbordgroep van dit project.

U kunt de handreiking en checklist voor € 19,50 bestellen in de webwinkel van Vilans of gratis downloaden via www.kennispleingehandicaptensector.nl/balansinbeeld.

LKC LVB        Catharijnesingel 47        3511 GC Utrecht        T 030-7400400          E info@kenniscentrumlvb.nl Neem contact met ons op