Actueel

Verslag Themamiddag Psycho-educatie LVB

Geplaatst op donderdag, 15 juni 2017 10:04. Geschreven door  lkc
Verslag Themamiddag Psycho-educatie LVB

Op dinsdag 19 september 2017 vond de bijeenkomst over psycho-educatie over een licht verstandelijke beperking (LVB) aan cliënten met een LVB (jeugd en volwassenen) plaats. Deze bijeenkomst was georganiseerd door het Landelijk Kenniscentrum LVB en De Borg, in nauwe samenwerking met Trajectum, Ambiq en Cordaan.

Hieronder staat het verslag van deze middag met links naar de presentaties.

Verslag themamiddag over psycho-educatie LVB
19 september 2017 te Zeist

Introductie op het thema psycho-educatie over LVB aan personen met een LVB

door middagvoorzitter Robert Didden (Radboud Universiteit Nijmegen / Trajectum)

Robert presenteerde een beeld van LVB in een maatschappelijk kader. Zo is de term LVB vaker in media dan 10 jaar geleden. Vervolgens volgde er een uiteenzetting van psycho-educatie over LVB door de jaren heen aan de hand van verschillende definities en beschrijvingen. Eerst lag de nadruk vooral op het informeren van de omgeving over de blijvende beperking en vervolgens op het recht op informatie met aandacht voor de leefstijl. Vervolgens vertelde Robert over wat bekend is en wat werkt bij psycho-educatie. Er blijken geen studies gedaan te zijn naar de effecten van psycho-educatie over een LVB bij mensen met een LVB. Een uitzondering is de masterscriptie van Brunsing (2012) naar psycho-educatie over een LVB aan jonge moeders met een LVB. Naar voren kwam dat zij psycho-educatie niet van belang achtten voor zichzelf maar wel voor anderen. Robert heeft vervolgens nog een aantal eigen ervaringen gedeeld over psycho-educatie over LVB aan volwassen cliënten en is ingegaan op de discussie hoe, wanneer en waarom psycho-educatie over LVB te geven. Klik hier voor de slides van deze presentatie.

Psycho-educatiemodulen

Vervolgens zijn de vier psycho-educatiemodulen kort gepresenteerd, twee voor de pauze en twee na de pauze, na het verhaal van Hans Willemsen. Voor het gemak lichten we deze modulen hieronder achter elkaar toe. Meer en vooral praktische informatie over deze 4 modulen is HIER te vinden.

Weet Wat Je Kan (WWJK)
door Marsja Mulder (Trajectum)

WWJK is ontwikkeld voor volwassen cliënten met een LVB en gedragsproblematiek. De module is met subsidie ontwikkeld voor de forensische sector, maar breder inzetbaar. De indicatie voor deelname is dat de manier van omgaan met de LVB een negatieve invloed heeft op het functioneren van de cliënt.

Met behulp van de module leert iemand herkennen wat de gevolgen zijn van de LVB in zijn dagelijks leven, maar hij leert ook zijn sterke kanten in te zetten. Daarnaast leert hij zijn beperking te bespreken en hulp te vragen waar nodig, of gebruik te maken van de aangeboden hulp.

Aan de hand van filmpjes is Weet Wat Je Kan nader toegelicht. Klik hier voor de slides van deze presentatie, inclusief links naar de vertoonde filmpjes.

Naar aanleiding van de presentatie werd gevraagd of WWJK ook voor jongeren te gebruiken is. Bij de ontwikkeling is gekozen voor de doelgroep 16+. De voorbeelden in Weet Wat Je Kan gaan over een volwassenen leven. Verder wordt ervan uitgegaan dat de cliënt levenservaringen heeft waarbij hij ‘zichzelf een aantal keren is tegengekomen’. Voor kinderen is de module dus niet geschikt. Misschien is het met aanpassingen wel mogelijk voor jongeren.

Beautiful me!
door Christien van ‘t Hof ('s Heeren Loo)

Beautiful me! is ontwikkeld voor jongeren in het praktijkonderwijs, hun ouders en andere mensen uit hun netwerk en professionals zonder kennis over een LVB. Beautiful me! bestaat uit filmpjes over zeven verschillende thema's met bijpassende instructiebladen. Die kunnen de jeugdigen helpen inzicht te krijgen in en handvatten te geven om grotere en kleinere problemen in de puberteitsfase het hoofd te bieden. Klik hier voor de slides van deze presentatie.

Vervolgens is nog gesproken over de doelgroep van de filmpjes, omdat die over verschillende thema's gaan. Verteld is dat de doelgroep afhankelijk is van het filmpje. De vraag naar het waarom van de problemen en de LVB zijn niet expliciet in het filmpje opgenomen, maar deze vraag komt wel naar voren wanneer de filmpjes bekeken worden. Op dat moment kun je er als professional op ingaan. De filmpjes worden (na)besproken met de jongere waarbij er dus ruimte is voor vragen.

Dit ben ik!
door Ingrid Jongeneelen en Xelle Toonen (Idris)

Dit ben ik! is ontwikkeld voor jongeren met een LVB en gedragsproblematiek in de leeftijd van ongeveer 12-18 jaar en hun ouders. Door het volgen van Dit ben ik! krijgen ouders en de jongeren inzicht in onderliggende oorzaken van probleemgedrag, waarbij (ook) wordt ingegaan op wat een VLB inhoudt en welke rol dit speelt in het probleemgedrag. In deze module wordt LVB beschouwd als een Langzaam Verwerkend Brein. Ook staat de slogan LVB is oké centraal. Omdat de jongeren en de ouders de module volgen wordt de transfer van het geleerde naar de thuissituatie bevorderd. Klik hier voor de slides van deze presentatie.

Naar aanleiding van de vragen die werden gesteld, is het volgende besproken:

Brainblox heeft gediend als inspiratiebron, maar Dit ben ik! is breder dan alleen Autisme.

Door de duur van 22 weken, 2x2 uur per week is er sprake van een intensief traject. De ervaring is dat ouders dit blijven volgen omdat ze aangeven er ook echt wat van te leren. Ook het lotgenotencontact maakt dat ouders het prettig vinden. Enkele uitzonderingen daargelaten, volbrengt iedereen het traject.

Dit ben ik! is een losstaande module, maar kan samen gegeven worden met ambulante ondersteuning thuis en/of onderzoek. Het is bedoeld voor ambulant gebruik maar zou ook in de residentiële hulp gebruikt kunnen worden.

Dit ben ik! is ontstaan vanuit TED (specialistische behandeling in deeltijd) van Idris waar pubers gezien werden die niet bereikt werden. Er ligt een vraag om Dit ben ik! ook te ontwikkelen voor jongere kinderen, maar daar zijn (nog) geen middelen voor. Op dit moment is Dit ben ik! nog niet beschikbaar buiten Idris. Eerst volgt intern nog de doorontwikkeling, maar daarna is het wel de intentie om het beschikbaar te maken voor anderen.

Straatwijzer
door Sammy Roording en Anne van de Waa (Karakter)

LVB als Lekker Vet Boeien

Straatwijzer is een blended e-health-module voor jongeren van 12 jaar en ouder met een LVB en bijkomende psychiatrische stoornissen. De module kan individueel en zelfstandig worden gevolgd door een jongere en zijn ouder(s), met af en toe een contact met een professional. Het gaat om een online digitale psycho-educatiemodule met daarin o.a. diverse filmpjes en oefeningen. Klik hier voor de slides van deze presentatie.

Naar aanleiding van de presentatie werd een aantal onderwerpen nader besproken. Acceptatie van de beperking is inderdaad belangrijk, maar er is weinig aandacht voor in Straatwijzer. Het is aan de professional om te bepalen of acceptatie eerst nodig is, of dat ook gestart kan worden zonder acceptatie en vervolgens te kijken wat er gebeurt en daarover in gesprek te gaan. Soms moet je ook gewoon doen en niet te voorzichtig zijn. Soms start de psycho-educatie bij de psychiatrische problematiek en wordt na het vormen van de werkrelatie de psycho-educatie over de LVB alsnog ingevlogen. Ook bij Cordaan wordt er soms gewoon wel gestart met psycho-educatie. De ervaring bij ambulante trajecten is echter dat je de cliënt dan soms kwijtraakt in het hulpverleningstraject. De doelgroep bij Karakter is wel jonger. Het kind maakt nog onderdeel uit van het systeem en gaat gewoon mee in wat ouders willen.  Het voordeel van Straatwijzer is dat het digitaal is en dat ze het weg kunnen klikken. Er is geen face-to-face contact wat maakt dat de kans op het verliezen van de werkrelatie ook kleiner is.

Uit het onderzoek kwam naar voren dat een aantal jongeren halverwege zijn afgehaakt. Doordat het een anoniem onderzoek was kon de achterliggende reden niet worden nagegaan. In het vervolgonderzoek zal dit wel onderdeel zijn. Geopperd wordt dat leeftijd of niveau een rol speelt. Mogelijk is het niet passend voor kinderen of mensen met een laag niveau. Bij Straatwijzer is het nu de ervaring dat bij mensen met een lager niveau de filmpjes wel aanspreken, maar dat de opdrachten te moeilijk zijn.

Ervaringen met het inzetten van psycho-educatie - geleerde lessen

door Hans Willemsen (Cordaan)

Hans neemt ons mee in de vraag: Psycho-educatie doen of niet doen? Dit doet hij op basis van de ervaringen die bij Cordaan zijn opgedaan met de implementatie van Weet Wat je Kan (WWJK). Het blijkt dat cliënten heel verschillend kunnen reageren op hun LVB, maar dat ontkenning vaak voorkomt (met mij is niets aan de hand). Ook de ervaringen met WWJK blijken wisselend; een aantal trajecten verloopt positief, maar het komt ook voor dat cliënten weigeren en/of dat de relatie met de cliënt onder druk komt te staan. Geconstateerd is dat de onderkenning van het hebben van een LVB een rouwproces op gang kan brengen bij cliënten, met alle daarbij behorende fasen, waaronder ontkenning, boosheid en verdriet. Bij ontkenning heeft het geen zin om 'zomaar' met psycho-educatie te starten.

Op de vraag 'psycho-educatie doen of niet' luidt (toch) het antwoord: Ja, doen, maar er moet wel aan een aantal voorwaarden voldaan worden. Er worden er meerdere besproken, waaronder dat er rust in het leven van de cliënt moet zijn, een professionele werkrelatie met de cliënt en dat er geïnvesteerd moet worden in het zelf hulp leren vragen door de cliënt.  En natuurlijk moet ook helder zijn in welke fase van het rouwproces de cliënt zit, zodat daar op aangesloten kan worden. In geval van ontkenning bij de cliënt geeft Hans nog een aantal suggesties om daarmee om te gaan. De conclusie is dus: psycho-educatie, ja, doen, maar soms met een omweg. En om dit te kunnen is het nodig om als professional je vak, je cliënt en jezelf te verstaan! Klik hier voor de slides van deze presentatie.

Plenaire discussie over het hoe en waarom van psycho-educatie over LVB

De middag eindigde met een discussie met de aanwezigen over de gepresenteerde psycho-educatiemodulen en de vraag of we nog dingen missen en waar we ons in de (nabije) toekomst op zouden moeten richten wat betreft psycho-educatie over LVB aan cliënten met een LVB. Dit hebben we gedaan aan de hand van een aantal concrete vragen.

Hebben we voldoende methodieken? Wat roepen de presentaties van de modulen op?

Wat te doen met serious gaming, Virtual Reality en/of Augmented Reality? Dit kan ingezet worden om cliënten te laten oefenen met  verschillende situaties, dus bijvoorbeeld als onderdeel van de gepresenteerde modulen. Situaties die veel voorkomen zou je kunnen ontwikkelen in een virtuele wereld zodat je er vervolgens mee kan oefenen. Het doel is dan in veilige omgeving te ontdekken waar je hulp bij nodig hebt en om die hulp te vragen en dus zelf hulp te leren organiseren.

De vraag wordt wel gesteld in welke mate dit dan nog psycho-educatie is over LVB, of dat dit al het traject daarna is, waarin met vaardigheden wordt geoefend om met die beperking/LVB om te gaan.

Als voorbeeld wordt verwezen naar het plaatje van WWJK, waar een jongere uitgesloten wordt. Via Augmented Reality komt het nog beter binnen. Je kunt dan twee oplossingen voorleggen aan de jongere waaruit hij kan kiezen en dan vervolgens de gevolgen ervaart. Als risico wordt genoemd dat het ook spannend is en dat mogelijke trauma’s dan ook mee/op kunnen gaan spelen. Het nabespreken blijft dus wel belangrijk.

Een andere mogelijkheid is om iets te ontwikkelen voor mensen zonder LVB waardoor zij kunnen gaan ervaren wat het is om een LVB te hebben (LVB-experience), zoals ouders en begeleiders. Vergelijkingen worden gemaakt met de Autisme experience of Altzheimer experience. Aangegeven  wordt dat filmpjes over wat het is om een LVB te hebben al gemaakt worden voor LVB-jeugdigen.

Wat er ook ontwikkeld gaat worden, belangrijk is om er geen amateurwerk van te maken. Er ligt genoeg ervaring om voort te bouwen.

Wat wordt gemist? Bereiken we alle doelgroepen?

  • Psycho-educatie voor mensen in de leeftijd van 25-40 met werk. De tekeningen van WWJK worden soms als te kinderachtig ervaren. Bij Trajectum en Transfore is echter de ervaring dat ook volwassenen die werk en een gezin hebben WWJK gebruiken. Aanpassingen in het gesprek blijken vaak voldoende te zijn.
  • Zou Beautiful Me! Ook een filmpje voor volwassenen kunnen maken?
  • De wens wordt uitgesproken om rekening te kunnen houden met alle levensfasen. Voorgesteld wordt om 1 generieke module psycho-educatie te maken en dat daarbinnen keuzemomenten zijn om extra's in te zetten over de onderwerpen waar op dat moment bij die persoon behoefte aan is. En het gaat niet alleen om
    aanpassingen te kunnen maken voor levensfasen, maar bijvoorbeeld ook aan het sociaal-emotionele niveau of bijkomende problemen. Er is geen behoefte aan een kant-en-klaar product, maar aan losse modulen die voor een specifieke persoon tot de juiste invulling van psycho-educatie kan leiden.
  • Toevoegen van een beslisboom en programma’s voor het starten en geven van psycho-educatie.
  • Is het mogelijk om landelijk een programma te maken waarop iedereen kan inloggen, zodat niet iedereen wiel uit hoeft te vinden?
  • Omdat voor het geven van psycho-educatie flexibiliteit en maatwerk nodig zijn heb je goed opgeleide professionals nodig.
  • Psycho-educatie voor mensen met een andere afkomst/cultuur. Hier speelt geloof en bijgeloof ook nog een rol. Ook filmpje Beautiful Me!? Maar dan is het wel nodig om de doelgroep erbij te betrekken als ervaringsdeskundigen. In dit kader wordt het programma ‘Ziek of bezeten’ genoemd.
  • Aangegeven wordt dat werkboeken niet lijken te werken. Een bordspel is laagdrempelig en wordt genoemd door deelnemer, waarin naast vragen ook doe-opdrachten zijn. Als er interesse is voor een samenwerking hierin kun je je melden bij Jolanda Douma. Het bordspel wat al bestaat voor mediawijsheid wordt genoemd als
    vergelijking.
  • Wat is er voor de doelgroep 12-? Idris heeft wel een spel ontwikkeld om spelenderwijs te leren wat LVB betekent voor het kind zelf of een broer of zus. Idris geeft naam en info door aan Jolanda Douma.
  • Het belang van het inzetten van ervaringsdeskundigheid wordt nog genoemd.
  • Psycho-educatie voor gemeenten, UWV etc. Gemeente Amsterdam heeft een actieplan hiervoor. Als je meer informatie wilt kun je hiervoor contact opnemen met Amsterdam of Hans Willemsen. Ook Den Haag is hiermee bezig. Als idee wordt genoemd om Beautiful Me! Mee te nemen naar gemeenten om met hen n.a.v. de filmpjes het gesprek aan te gaan over LVB.
  • Op het platform free-learning is een presentatie/training ‘Niet zichtbare beperking’ te zien. Dit gaat over LVB, NAH en ASS.
687 keer gelezen Laatst aangepast op dinsdag, 14 november 2017 14:18

LKC LVB        Catharijnesingel 47        3511 GC Utrecht        T 030-7400400          E info@kenniscentrumlvb.nl Neem contact met ons op